Sana, Bana ve Taliban'a Dair
Taliban yöneticilerinin, Taliban’a nispet edilen kimilerinin sözleri ya da amellerinin soru konusu olmadığı tek gün geçmiyor artık nerdeyse. Kimi aşırılar bu tür görüntüleri yayarak kendi aşırılıklarının reklamını yaparken pek çok kardeş de maalesef onların propagandalarından etkileniyor.
Öncelikle şu bilinmeli ki bunları Taliban’ı savunmak için yazmıyorum. Taiban’ın bu sadette yaptığı amellerini de doğru ya da zorunlu görmüyorum. Bunları Taliban’ı savunmak için değil, tekfir meselelerinde Ehl-i Sünnet’in bakış açısını Taliban örneği üzerinden ortaya koymak için yazıyorum o kadar.
Bu meselelerde aşırı gidenlerin temel problemleri âlimlerin “ Kâfire kâfir demeyen kâfir olur” kaidesini Ehl-i Sünnet’in menheci üzere anlayamamalarından kaynaklanıyor. Kendilerinin kâfir olarak addettikleri kimselere kâfir demeyenleri tekfir ediyor bu şekilde büyük bir sapıklığın kapısını açıyorlar. Oysa bu kaideyi ortaya koyan selef âlimlerinin ameline, sonrasında çokça dillendiren halef âlimlerinin taksimatına bakanlar bu kaideyi gelişi güzel kullanmadıklarını bilakis pek çok istisnalar getirdiklerini görürler.
Kaide’yi örneklendirdiklerinde verdikleri örnekleri Kuran ve mütevatir Sünnet’in kâfirliklerini en açık şekilde zikrettiği Ebu Cehil, Ebu Leheb gibi kâfirler ile Hıristiyan, Yahudi, Mecusi gibi Kuran’da kâfir olarak zikredilen farklı din mensuplarından seçtiklerini görür.
Çünkü böylesi kimseleri tekfir etmemek en açık ifadelerle onların kâfir olduklarını söyleyen Allah ve Resulü’nü yalanlamaya girer. Bu nedenle Hristiyanlar kâfir değildir diyen İslam’a yeni girmiş de meseleyi bilmeyen ya da Kuran’dan ilgili ayetler kendisine ulaşmamış biri değilse kâfir olur, denir. Aynı şey Kuran’da ve Sünnet’te kâfirlikleri ismen zikredilen diğer şahıslar için de geçerlidir.
Kendisini İslam’a nispet eden; kendisinde iman ve küfür amelleri birbirine girmiş kişiler hakkındaki tutumlarına bakanlar bu meseledeki özür dairesini genişlettiklerini kâfire kâfir demeyen kâfir olur kaidesinin kullanım alanını alabildiğine daralttıklarını görürler.
Zaten muayyen şahısların tekfiri meselesi Resulullah’ın sağlığından itibaren kimi zaman sahabeler arasında hatta kimi zaman Allah resulü ile sahabeler arasında ihtilaf konusu olmuştur. Abdullah ibn Selül’ün tekfirinde sahabelerin kendi aralarında ihtilaf etmeleri; Hatıb ibn Ebi Belta (Radiyallahu Anhu) hakkında Ömer (Radiyallahu Anhu) ile Allah Resulü’nün, Zu’l Huveysıra hakkında ise bir rivayete göre yine Ömer başka bir rivayette ise Halid ibn Velid’in (Radiyallahu Anhu) Allah Resulü ile ihtilaf etmeleri bunun örneklerindendir.
Sahabe asrında ise zekat vermeyenlerin tekfiri meselesinde Ömer ile Ebubekir’in (Radiyallahu Anhuma) ihtilafları bunun en çarpıcı örneklerindendir. Ebubekir zekat vermeyenleri tekfir ederken Ömer etmiyordu. Buna rağmen Ebubekir’in Ömer’e sen kâfire kafir demedin bu nedenle kafir oldun dediğini aklı başında kim iddia edebilir?
Yine Tabiin imamlarının Haccac’ın tekfirindeki ihtilafları da bunun en çarpıcı örneklerindendir. Haccac’ı Tağut gören İmam Tavus gibilerinin Haccac’a Müslüman diyenlere “Allah, Iraklı kardeşlerimize rahmet etsin onlar Haccac’ı Mü’min olarak isimlendiriyorlar.” dediği pek çok kaynakta sahih olarak rivayet edilir. Haccac’ı tekfir eden hatta tağut olarak isimlendiren selefin büyüklerinden bir âlim, tekfir etmeyenleri tekfir etmiyor ve üstelik etmeyenleri de kardeşlerimiz olarak isimlendirip rahmet duasında bulunuyordu.
Sonraki asırlarda yaşayan alimlerin İbn Arabi, Celaleddin-i Rumi, Sadreddin Konevi ve benzeri zındıklar hakkındaki ihtilafları da ehlinin malumudur. Ulemanın İbn-i Arabi’yi tekfir etmeyenlerin tekfiri sadedinde söylediklerine bakanlar bu kaidenin uygulanışı ile alakalı sadra şifa bilgiler görebilirler.
Şüphesiz ki İbn Arabi şahit olan için küfrü güneş gibi açık olan biriydi. Lakin onu tekfir etmeyen hatta veli olarak isimlendiren pek çok âlim vardı. Bu tür kimseleri İbn Arabi’yi tekfir etmemeye götüren temel etken ya bu sözlerin İbn Arabi’ye nispetini kabul etmemeleri, sözlerinden habersiz olmaları ya da onun halini batıl tevillerle savunmaya çalışmalarından kaynaklanıyordu. Yoksa kendileri İbn-i Arabi gibi itikad etmiyor, kendisine nispet edilen küfür sözlerini de savunmaya çalışmıyorlardı. Bu nedenle İbn-i Arabi’yi tekfir eden âlimlerin etmeyen âlimleri ettiklerini hatta onları bidatçı olarak dahi suçladıklarını göremezsin. Dileyen âlimlerin özellikle bu mesele hakkında yazdıklarına müracaat edebilir.
Küfrün ve şirkin tespiti muhakkik âlimler arasında genelde ihtilaf konusu olmazken küfür ve şirk amelleri işleyen muayyen şahısların tekfiri meselesi her asırda aralarında ihtilaf konusu olmuştur. Bu, küfrü ve şirki tespit edememelerinden değil bilakis bu amelleri işleyen şahıslarda şer’i özürlerin bulunup bulunmadığı meselesinde ihtilaf etmelerinden kaynaklanıyor. Kimileri tekfirin engelleri bahsini daraltıp özürleri çok zor şartlarla sınırlandırırken kimisi de bu daireyi genişletmiştir. Lakin üstüne basa basa, döne döne söylediğim gibi bir taraf diğer tarafı bırak küfürle ya da kâfirlere Müslüman demekle, bidatçilikle dahi itham etmemişlerdir.
Bazıları bu meseleleri Taliban’ı kurtarmak için ortaya attığımızı sanıyorlar. Oysa Taliban’dan çok önce böyle garip açıklamaları olan âlimleri tekfir etmiyor, usullerinin bozuk olduğunu söylemekle yetiniyorduk. Elbani’nin “Allah’a küfreden kişi kötü bir çevrede yetişmişse tekfir edilmez.” Tarzı sözlerinin olduğunu bu meselelerle ilgilenen herkes bilir. Fakat ne iman ve küfür meselelerinde herkes tarafından sert olmakla itham edilen günümüz Necdi şeyhleri ne mücahid âlimler ne de muteber ilimle vasıflandırılan hiçbir âlimin Elbani’yi bu sözleri sebebiyle tekfir ettiklerini göremezsin.
Nasıl etsinler ki? Elbani ne bu sözlerin faili ne de caiz göreni değildir. Elbani’nin kendisine sen Allah’a küfredenleri tekfir etmiyorsun Allah’a küfretmeyi küfür olarak görmüyor musun diye sorulsa -ki sorulmuştu- elbette bu amelin en çirkin amellerden olduğunu, küfür olduğunu söyleyecektir. Ameli küfür olmakla ve en çirkin amel olmakta vasıflandırmada bizimle ihtilaf etmiyor. Sadece bozuk usulünün semeresi olarak kötü bir çevrede yetişmiş olmayı tekfirin önünde engel görüyor.
Meselenin aslını tespit etmede ihtilaf olmayınca uygulamadaki ihtilaflar tekfir konusu edilmemiştir. Tekfir ahkâmı muayyen şahıslara indirildiğinde yanlışlıkla bir kâfire Müslüman diyenin durumu bu konuda şirk olan bir itikada sahip olmadığı müddetçe hatayla bir Müslümana kâfir diyenin halinden daha problemi görülmemiştir. Bilakis bir Müslüman’ı tekfir etmedeki hata bin kâfire yanlışlıkla Müslüman demekten daha büyük cürüm olarak kabul edilmiştir.
Asrın garipliklerindendir ki insanlar öne çıkıp içlerinde cihad edenlerin, âlimlerin, abidlerin olduğu binlerce kişiye bir kalemde kâfir diyenlerin bu yaptıklarını basit hata olarak görürken; şirki ya da küfri bir inançtan değil, özürleri genişletmekten kaynaklı bir hatayla kâfirlere Müslüman diyenleri en ağır sözlere itham ediyor hatta tekfir etmedikleri kâfirler gibi olduklarını söylüyorlar.
Taliban’dan çok önce parlemento seçimlerine iştirak etmeye cevaz veren, bazı ülkelerde belli şartlar dahilinde parlementoya girmeye de cevaz veren kimi alimlerin tekfir edilmemeleri de meselenin sadece Taliban’ı kurtarmak için uydurulmuş olmadığının anlaşılması için epey faydalıdır. Şeyh Ebu Muhammed el Makdisi Türkiye’de uzun yıllar önce kimi aşırılar tarafından yayınlan “ Tekfirde Aşırılıktan Sakındırmaya Dair Otuz Risale” kitabına yakın zaman önce 6 risale daha ekledi. Aşırılık olarak isimlendirdiği yeni durumlardan biri de parlamento seçimlerine iştirak etmeye cevaz veren âlimlerin ayrıma gitmeden tekfir edilmesi hakkında. Olur da Türkçe’ye tercüme edilirse pek çok kafa karışıklığının giderilmesinde epey faydalı olacağını düşünüyorum.
Gelelim Taliban’a; Taliban çoğu zaman şahit olduğumuz gibi küfründe çoğumuzun ittifak ettiği laik devletlerin liderlerini Müslüman olarak isimlendiriyor; şirkin elebaşı konumunda olan ve kimilerinin Hubel putuyla eş tuttukları sapık tasavvufi cemaatlerin ölen liderlerine rahmet okuduklarını maalesef üzülerek görüyoruz. Kendi topraklarının işgalinde rol oynayan laik devletlerin liderlerini Müslüman olarak isimlendirmelerini büyük ve çok çirkin bir hata olarak görüyoruz. Fakat yukarıda belli şahıslar üzerinden anlattığımız “Kâfire kâfir demeyen kâfir olur” kaidesini Taliban üzerinde de uygulamak istiyoruz.
Bizim kendilerini belli amelleri sebebiyle tekfir ettiğimiz laik devletlerin amellerini işliyor mu Taliban? Ya da bu amelleri işlemeseler bile bu amelleri meşru ameller olarak mı görüyorlar?
Bu sorular bizzat kendilerine defalarca soruldu ve onlar da her seferinde demokrasiyi, laikliği küfür olarak gördüklerini, kendi ülkelerinde İslam şeriatından başkası için asla razı olmayacaklarını söylediler. Bununla alakalı yayınladıkları kitaplarda parlamento seçimlerine iştirak etmeyi şirk olarak nitelendirdiler. Kendileri tekfire konu olan amellerin amili ya da caiz göreni değilken hangi delille tekfir edilebilirler ki? Onları bu tutumları sebebiyle tekfir edenlerin İbn-i Arabi’yi tekfir etmeyen âlimleri de tekfir etmeleri gerekmez mi? İbn-i Arabi’yi tekfir etmeyen âlimlere getireceğiniz özürlerin tamamını Taliban için de getirebilirsiniz.
Tekrar tekrar söylüyorum: Taliban’ın bu amellerini meşru görmüyoruz. Lakin bu tür amellerin özelde Taliban’ı genelde ise benzer sözler söyleyen günümüz pek çok âlimini İslam dairesinden çıkarmaya yetmeyeceğini söylüyoruz.
Taliban’ın Rafızilerin ayinlerine izin vermesi üzerinden Taliban’ın onların küfürlerinden razı olduğu iddiasına gelince; Bu arkadaşlar Lazım-ı Mezheb’in kişi sonuçlarına tutunmadığı müddetçe mezheb olmadığını bilmiyorlar. Abdullah ibn-i Selul’ün münafıkların başı olduğuna dair ayetler inmesine rağmen Allah Rasulü onun cenazesini kıldırdı. Kim haşa Allah Resulü’nün onu Cehennem’in dibine yollayan nifak amellerinden razı olduğunu söyleyebilir ki?
Rafıziler gökten inmediler, yerden de çıkmadılar. İslam coğrafyasında bin yıldır yaşıyorlar. Bin yıllık süreç içerisinde hangi âlim hangi devlet başkanını onların ayinlerine izin vermesi üzerinden tekfir etti? Ben bilmiyorum bilen varsa tek bir âlimin siz onların ayinlerine izin vermekle onların bu hallerinden razı oldunuz siz de onlar gibi kâfir oldunuz dediğini bilinen kaynaklardan biri üzerinden ispat etsin. Edemezse ki edemez ümmetin bin yıl boyunca delalet üzere ittifak ettiğini söylemiş olmaz mı?
Müslümanlar, halkının önemli bir kısmı Hıristiyan olan Endülüs’e yüzyıllarca hükmettiler. Pek çok kaynak Hıristiyanların, İslam ile yönetilen topraklarda kendi bayramlarını rahatça kutladıklarını yazar. Hangi âlim siz Hıristiyanların ibadetlerini dışa vurmalarına izin veriyorsunuz bu nedenle onların şirk akidelerinden razısınız, kâfirsiniz demiştir?
Yazının daha da uzayıp okunmayacağı korkusu olmasa Lazım-ı Mezheb kaidesi üzerine fazladan bir şeyler söylemek isterdim. Ne diyelim, inşallah o da başka bir yazının konusu olsun.
Salih Seriyye Twitter hesabından İktibas edilmiştir.
Eylül 21, 2023
Yorumlar
Yorum Gönder